Trechterborst (pectus excavatum) vs kippenborst (pectus carinatum)

Voorbeeld van zowel trechterborst (pectus excavatum) als kippenborst (pectus carinatum)
Trechterborst (pectus excavatum) en kippenborst (pectus carinatum) zijn de twee meest voorkomende borstwandafwijkingen. Ze komen voor bij respectievelijk ongeveer 1 op de 400 en 1 op de 1000 mensen. Bij beide groeit het ribkraakbeen rond het borstbeen afwijkend, waardoor het borstbeen naar binnen zakt of juist naar voren uitsteekt.

Deze borstwandafwijkingen variëren van licht en vooral cosmetisch tot ernstig, met gevolgen voor de lichamelijke gezondheid. Beide aandoeningen komen vaak in families voor en worden meestal op jonge leeftijd zichtbaar. Maar wat zijn de verschillen tussen de twee?

Trechterborst (pectus excavatum)

Trechterborst (pectus excavatum), ook wel ‘schoenmakersborst’ of ‘ingezonken borst’ genoemd, is een borstwandafwijking waarbij het borstbeen naar binnen groeit. Daardoor ontstaat er een ‘kuil’ of ‘trechter’ in de borstkas, die kan variëren van licht tot ernstig. In ernstige gevallen kan het borstbeen tot vlak bij de wervelkolom zakken en die bijna raken. Het hart is dan meestal verplaatst en er komt druk op de longen te staan.

De aandoening kan al bij de geboorte zichtbaar zijn, maar valt vaak pas echt op tijdens de groeispurt in de puberteit. Ze komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes. De klachten zijn ernstiger naarmate de kuil dieper is. Kortademigheid bij inspanning en een verminderd uithoudingsvermogen komen veel voor, ook bij een ogenschijnlijk matige trechterborst.

Andere bijbehorende kenmerken zijn een ingezakte houding, een kromming van de wervelkolom, een ‘bolle buik’ en naar buiten uitstekende onderste ribben. Behandeling van trechterborst (pectus excavatum) tilt het borstbeen effectief weg van de organen en verlicht de klachten.

Er zijn meerdere effectieve behandelingen voor trechterborst (pectus excavatum). Twee van de meest gebruikte zijn:

Chirurgische behandeling

De Nuss-procedure wordt vaak gebruikt bij een matige tot ernstige trechterborst en geeft bij de meeste patiënten uitstekende resultaten. De chirurg maakt aan beide kanten van de borstkas een kleine snee en brengt een of twee gebogen stalen beugels in de borstholte in. De beugels worden vervolgens gedraaid om de borstkas naar buiten te duwen. Ze blijven 2 tot 3 jaar zitten en worden daarna in een tweede operatie verwijderd.

Therapie met de vacuum bell

Therapie met de vacuum bell is een niet-invasief alternatief voor de Nuss-procedure bij trechterborst (pectus excavatum). Het hulpmiddel bestaat uit een siliconen ‘kom’ met een handpomp eraan. Het wordt op de borstkas geplaatst en opgepompt, waardoor er een zuigkracht ontstaat die de borstkas in ongeveer 30 minuten optilt.

De Vacuum Bell wordt vaak gebruikt bij minder ernstige vormen waarbij een operatie niet nodig of niet passend is. Hij kan ook worden ingezet bij matige vormen wanneer een operatie niet mogelijk is of de patiënt die niet wil. De behandeling duurt meestal 30 minuten tot 2 uur per dag, gedurende minstens een jaar.

Kippenborst (pectus carinatum)

Kippenborst (pectus carinatum) is een aandoening waarbij het borstbeen verder naar voren steekt dan normaal. Net als trechterborst komt het vaker voor bij jongens dan bij meisjes. Het valt vaak op in de puberteit en kan tot in de volwassenheid erger worden.
Ook deze aandoening wordt veroorzaakt door een afwijkende groei van het ribkraakbeen rond het borstbeen, en ook kippenborst komt vaak in families voor. De klachten bij kippenborst verschillen van die bij trechterborst (pectus excavatum): ze zijn meestal alleen cosmetisch. Bij kippenborst steekt het borstbeen naar buiten in plaats van naar binnen, waardoor er, anders dan bij trechterborst, geen druk op het hart en de longen ontstaat.

Hoewel de klachten meestal alleen cosmetisch zijn, kunnen ze het lichaamsbeeld en het zelfvertrouwen toch negatief beïnvloeden. Bij kinderen met kippenborst wordt daarom vaak behandeling aanbevolen. De meest effectieve behandeling is een brace.

Behandeling met een brace

Een borstbrace is vaak de eerste behandeling voor kinderen met kippenborst. Net als bij een beugel voor de tanden kan het kraakbeen van de borstwand met aanhoudende druk geleidelijk een nieuwe vorm krijgen.

Bij behandeling van kippenborst met een brace wordt een speciaal aangemeten brace rond de borstkas gedragen die het borstbeen naar binnen drukt.

De behandeling duurt meestal ongeveer 1 jaar, waarbij de brace 12 tot 23 uur per dag wordt gedragen. Ze werkt het best in de puberteit, wanneer de borstwand nog zacht en vervormbaar is.

Chirurgische behandeling

Een brace is bij kippenborst meestal zeer effectief. In de zeldzame gevallen waarin dat niet zo is, kan een operatie worden uitgevoerd die de gemodificeerde Ravitch-procedure heet.

Bij deze ingreep verwijdert de chirurg een deel van het ribkraakbeen rond het borstbeen en brengt hij de borstwand in een nieuwe vorm. Daarna wordt een kleine stalen beugel achter de borstkas geplaatst om alles op zijn plaats te houden. De beugel wordt na 6 maanden tot 1 jaar weer verwijderd.

Conclusie

Trechterborst (pectus excavatum) en kippenborst (pectus carinatum) zijn aangeboren borstwandafwijkingen die voorkomen bij respectievelijk ongeveer 1 op de 400 en 1 op de 1000 mensen. Bij trechterborst zakt het borstbeen naar binnen, wat vaak lichamelijke klachten geeft, zoals een verminderd inspanningsvermogen en kortademigheid.

Bij kippenborst steekt het borstbeen naar buiten. Dat is meestal alleen cosmetisch en niet schadelijk voor de lichamelijke gezondheid.

Voor beide aandoeningen zijn er effectieve behandelingen: de Nuss-procedure en de Vacuum Bell bij trechterborst (pectus excavatum), en een brace in de puberteit bij kippenborst.